Camdan Sanatlar Cam İmalatı Seramik Süslemesi Porselen Dekoru

Başlıca dört özelliği vardır. Plastisite, Kohezyon, Renk ve Rötre’ dir.

Plastisite: Ezilmiş haldeyken uygun miktarda su  karıştırıldığı zaman işlenebilme ve şekillendirme özelliği kolaylaşır. Böylece kolay şekil alır. Örneğin, Un su ile karıştırıldığı zaman işlenebilir ve şekillendirilebilir. Buna karşılık kum, su ile karıştırıldığı zaman herhangi bir plastik özellik kazanamaz.  Plastisite özelliği kazanabilmesi için muhakkak surette su ile karıştırılması gereklidir. Su dışında hiçbir madde plastisite özelliği kazandırmaz. Bu konuda yapılmış deneylerde bir çok sıvı ( alkol, gaz, terebantin, amonyak, aseton vb.) kullanılmışsa da hiç birisi ile bu özellik elde edilmemiştir.

Kohezyon: Bu özellik kil hamuruna kuruduğu zaman kendisine verilmiş olan şekli muhafaza etme kabiliyeti sağlar. Örneğin kum bu özelliğe sahip olmadığı için su ile ıslandıktan sonra kurumaya terk edildiği zaman küçük bir darbe ile kendi kendine dağılır. Kilin kohezyona sahip olabilmesi için mutlaka su ile yoğurulması gereklidir. Su dışında kalan diğer sıvılarla kohezyon özelliği kazanmaz.

Renk: Metal oksitlerle karışık bir şekilde bulunduklarından doğal olarak renklenmiş durumdadırlar. Ayrıca organik maddeler de ihtiva eder. Saf olması halinde rengi beyaz olur ve kaolen adını alır. Bunun ötesinde killerin renkleri sarı, pembe, kırmızımsı, mavimsi gri, yeşil ve siyahımsı olabilir. Rengi içinde bulunan maddeler hakkında fikir vermektedir..

·        Limonit bulunması halinde rengi esmerdir.

·        Demir peroksit bulunması halinde renk kırmızıdır.

·        Manganez ihtiva ederse rengi siyahtır

·        Organik maddeler bulunursa menekşe rengindedir.

Bununla beraber, pişmeden evvelki rengi piştikten sonrada aynı renkte kalacağını göstermez. Çünkü oksitlerin yüksek ısı derecelerinde renkleri değişir.

Rötre: Su ile yoğrulup şekillendikten sonra kurumaya terk edilirse şekillendirme sırasında verilmiş olan ölçüleri küçülür. Diğer bir değişle hamurunun kuruma sırasında hacmi küçülür. Bu olaya kilin rötre yapması denir. Rötre, kuruma sırasında olduğu gibi pişmesi sırasında da devam eder. Kurumasından meydana gelen rötre, plastisite özelliğine bağlıdır.

Her ne kadar akıcı haldeyken, pişmiş toprak malzeme üretiminde kullanılmasa da, porsellen, fayans ve vitrifiye seramik üretiminde döküm yolu ile şekillendirilerek kullanılır. Rötre, plastisiteden sonra en önemli özelliktir. Rutubetli hamuru kurumaya terk edildiği zaman hacmi küçülür. Belli bir zaman süresi sonucunda hamur katılaşır ve mutlak kuruma haline kadar su kaybı ve hacim küçülmesi devam eder. Bu şekilde kurutulmuş hamur gittikçe yükselen ısıda pişirildiği taktirde, kurutmada olduğu gibi yine hacmini küçültür. Gerek kuruma ve gerekse pişme sırasında yapılmış olduğu rötre, toplam rötredir.

Pişme Teorisi: Düşük ısı derecesinde bir etüve konulursa sertleşir; önce serbest haldeki suyunu, daha sonra da emdiği suyun önemli bir kısmını kaybederek gittikçe artan bir rötre yapmaya başlar. Etüvün ısı derecesi 200º C yi geçmezse bu olay geriye dönüşebilir. Bu durumda kil soğuduğu zaman öğütülerek pudra haline getirilerek su ile yoğurulursa plastisite gösterebilir.

-

-

Yapılmasının ilk basamağı doğru maddelerin uygun oranda bir araya getirilmesidir. Günlük hayatımızda karşımıza çıkan ve hammaddesini oluşturan maddeler, kum, soda ve kireçtir. Kum, yapımında ana malzemedir. Soda, düşük sıcaklıkta akıcı hale gelmesini sağlar. Kireçse, kimyasal etkilere dayanıklılığını artırır. Bir araya getirilen bu maddeler 15000C’deki fırınlarda eritme işlemine tabi tutulur.

İnsanoğlu volkanik veya obsidyen diye anılan doğal camı çok eski zamanlarda keşfetmiş ve bu doğal madeni işleyerek, bıçak, ok ucu, silah süsleme aracı ve mücevher olarak kullanmıştır.

Suni camin ilk olarak nasıl üretildiÄŸine dair hiçbir kanıt olmamasına raÄŸmen, Romalı bir tarihçi olan Pliny, ilk olarak Finikeli denizcilerin bulduÄŸuna iÅŸaret eder. Hikayeye göre denizciler, Suriye’nin Prolemais bölgesindeki sahilde bir kamp kurarlar ve ateÅŸ yakarak kaplarını, aynı zamanda yükleri olan soda blokları üzerine koyarlar. Ertesi gün uyandıklarında, ateÅŸin sıcaklığından dolayı kum ve sodanın camı oluÅŸturduÄŸunu görürler.

M.Ö 12000 ile M.Ö 4000 yılları arasında ilk kez dekoratif küçük boncuklar olarak kullanılıyordu. Doğu Akdeniz bölgesindeki ilk cam bulgularına, Antalya’nın Kaş ilçesi yakınlarında, İ.Ö. 2000 yılı civarında, bir ticaret gemisinin kargo bölümünde rastlanıyor.

M.Ö. 2500 yıllarında kullanım amaçlı objeler yapıldığını görüyoruz. M.Ö 1000 yıllarında ise Mısırlılar oldukça zaman alıcı ve zor bir iÅŸlemden geçirerek elde etmeye baÅŸlıyorlar. Bu yüzden de kıymetli eÅŸya olarak görülüyor. M.Ö. 300 ve M.Ö 20 yıllarına gelindiÄŸinde, bugün “Ãœfleme TekniÄŸi” dediÄŸimiz teknik, Suriyeli ustalar tarafından kullanılmaya baÅŸlanıyor. 7. yüzyıldan itibaren Mısır’ın Ä°skenderiye ÅŸehri yapım merkezi haline geliyor. Türklerde ise Selçuklularla beraber baÅŸlıyor ve Ä°stanbul’un alınışından sonra Osmanlı döneminde geliÅŸiyor. Ä°stanbul ve çevresinde birçok atölye kuruluyor. 14. yüzyılın baÅŸlarında Çubuklu yakınlarında kurulan Kristal imalathanesinde ÇeÅŸm-i Bülbül adı verilen bir çeÅŸidi yapılmaya baÅŸlanıyor. 20. yüzyıla gelinceye kadar yapımında seri üretime geçilemiyor. Türkiye’de çaÄŸdaÅŸ anlamda ilk fabrikası 1934 yılında PaÅŸabahçe’de kuruluyor.

Yapımında bilinen en eski teknik iç kalıplama tekniğidir. Metal bir çubuğun ucundaki şekil verilmemiş kil kalıbın üzerine kor eriyik halindeyken dökülüp yavaş yavaş soğutularak elde ediliyor, soğuma işleminden sonra kalıp çıkarılıyordu.
Kalıba döküm tekniğinde, önceden hazırlanmış kalıpların içine ya da dış kalıp üzerine dökülerek şekillendirilmesidir.
Ãœfleme tekniÄŸinde, ortası boÅŸ, “pipo” adı verilen üfleme çubuklarıyla ÅŸekil veriliyordu. Eriyik sıvı halden katı hale kısa sürede geçeceÄŸi için piponun ucundayken, yine piponun yardımıyla avuç içinde hızlı bir ÅŸekilde döndürülerek ÅŸekillendirilmeye çalışılıyor. YavaÅŸ yavaÅŸ pipo üflenerek ÅŸekil vermeye baÅŸlanıyor. Sap, kulp ve ayak gibi ekler yapılacaksa bu formu verecek olan parça eritilerek yapıştırılıp makasla kesiliyor. Aniden donup kırılmaması için soÄŸutucu fırınlarına alınıyor. Bu teknik Suriyeli ustalar tarafından kullanılmaya baÅŸlanan ve günümüze kadar gelen bir tekniktir.

Kalıba üfleme tekniğinde ise üfleme tekniğinin keşfinden sonra kil, ahşap ya da metal kalıpların içine üfleme yapılarak kalıbın şeklini almasıyla elde ediliyordu. Böylece aynı formda objeler yapmak mümkün olmuştu.
Sema Subat

-

-

 Hemen hemen bütün sanayi camları, doğal hammeddelerden oluşmuş camlaştırabilir bir karışımın, yüksek sıcaklıkta eritilmesi ve bu aşırı erimiş sıvının dondurulması sonucunda elde edilir. Özel camların hazırlanması için, buhar fazında çökeltme veya sol-jel (çözelti-jel) yöntemleri gibi, diğer metotlar uygulanır.

 Halen kullanılmakta olan camların niteliklerini yükseltmek, yeni camlar geliştirmek veya var olan camların bilinmeyen özelliklerini ortaya çıkarmak ve böylece yeni kullanım alanları yaratmak üzere sürdürülen çalışmalar, camın gelecekte önemli bir malzeme haline gelmesini sağlayacaktır.

-

-